USG przezodbytnicze a kolonoskopia – czym się różnią?

USG przezodbytnicze i kolonoskopia dotyczą podobnej okolicy organizmu, ale nie są badaniami zamiennymi. Każde z nich pokazuje inne struktury i odpowiada na inne pytania diagnostyczne. Kolonoskopia pozwala lekarzowi obejrzeć wnętrze jelita grubego i odbytnicy, natomiast USG przezodbytnicze jest szczególnie przydatne do oceny kanału odbytu, zwieraczy oraz tkanek znajdujących się wokół odbytnicy.

To, które badanie będzie odpowiednie, zależy więc nie tylko od objawów pacjenta, ale przede wszystkim od tego, jakich zmian poszukuje lekarz. Przy krwawieniu z przewodu pokarmowego, zmianie rytmu wypróżnień czy podejrzeniu zmian w jelicie wskazania mogą być inne niż przy przetoce, nawracającym ropniu lub bólu w okolicy odbytu.

Czym jest USG przezodbytnicze?

USG przezodbytnicze, nazywane również USG transrektalnym, jest badaniem ultrasonograficznym wykonywanym za pomocą specjalnej głowicy wprowadzanej przez odbyt. Urządzenie wykorzystuje fale ultradźwiękowe i pozwala lekarzowi obserwować badane struktury na monitorze w czasie rzeczywistym.

W diagnostyce proktologicznej badanie może umożliwiać ocenę między innymi:

• kanału odbytu,
• dolnego odcinka odbytnicy,
• zwieraczy odbytu,
• tkanek otaczających kanał odbytu i odbytnicę,
• przebiegu przetok,
• zmian zapalnych,
• ropni i innych zbiorników płynowych.

Szczególnie istotna jest możliwość oceny położenia zmiany względem zwieraczy. Informacja ta może mieć znaczenie przy planowaniu dalszego leczenia proktologicznego.

Na czym polega kolonoskopia?

Kolonoskopia jest badaniem endoskopowym. Lekarz wprowadza przez odbyt elastyczny kolonoskop wyposażony w kamerę, dzięki której może bezpośrednio oglądać błonę śluzową odbytnicy i jelita grubego.

Podczas badania można wykryć między innymi zmiany zapalne, owrzodzenia, polipy czy inne nieprawidłowości błony śluzowej. Dużą zaletą kolonoskopii jest możliwość wykonania określonych procedur już podczas badania. Lekarz może na przykład pobrać materiał do badania histopatologicznego lub usunąć niektóre polipy.

Kolonoskopia jest również wykorzystywana w diagnostyce objawów ze strony jelita oraz w profilaktyce raka jelita grubego.

USG przezodbytnicze a kolonoskopia – co pokazuje każde z badań?

Najważniejsza różnica dotyczy tego, na jakie struktury lekarz patrzy podczas badania.

Czy USG przezodbytnicze może zastąpić kolonoskopię?

Nie. Badania dostarczają innych informacji i dlatego USG przezodbytnicze nie jest alternatywą dla kolonoskopii w diagnostyce całego jelita grubego.

Jeżeli lekarz chce ocenić błonę śluzową jelita, poszukuje polipów, chce pobrać wycinek lub diagnostyka dotyczy zmian występujących w dalszych odcinkach jelita grubego, odpowiednim badaniem może być kolonoskopia.

USG przezodbytnicze ma natomiast przewagę w sytuacjach, w których trzeba dokładniej zobrazować struktury znajdujące się w ścianie kanału odbytu lub poza jego światłem, na przykład zwieracze, przebieg przetoki czy zbiornik płynowy w tkankach okołoodbytniczych.

Kiedy lekarz może zalecić USG przezodbytnicze?

Badanie może być szczególnie pomocne w diagnostyce chorób proktologicznych. Lekarz może rozważyć jego wykonanie między innymi w przypadku:

• podejrzenia przetoki odbytu,
• nawracających ropni w okolicy odbytu,
• sączenia lub wydzieliny z okolicy odbytu,
• bólu o niejasnej przyczynie,
• potrzeby oceny zwieraczy odbytu,
• kontroli po wcześniejszym leczeniu proktologicznym,
• planowania dalszego postępowania przy zmianach okołoodbytniczych.

Dokładny zakres badania zależy od problemu pacjenta oraz tego, jakie struktury lekarz chce ocenić.

Więcej informacji o wskazaniach, przygotowaniu oraz przebiegu badania można znaleźć na stronie: USG przezodbytnicze.

Kiedy częściej wykonuje się kolonoskopię?

Kolonoskopia ma znacznie szerszy zakres oceny wnętrza jelita grubego. Może być zalecana między innymi w diagnostyce:

• krwawienia z odbytu lub obecności krwi w stolcu,
• przewlekłej biegunki,
• utrzymujących się zmian rytmu wypróżnień,
• niektórych bólów brzucha,
• chorób zapalnych jelit,
• polipów jelita grubego.

Badanie odgrywa również ważną rolę w profilaktyce raka jelita grubego. O tym, czy kolonoskopia jest wskazana w konkretnym przypadku, decyduje lekarz na podstawie wieku pacjenta, objawów, czynników ryzyka oraz wyników wcześniejszych badań.

Przetoka odbytu – USG przezodbytnicze czy kolonoskopia?

Przy podejrzeniu przetoki odbytu szczególne znaczenie może mieć ocena jej przebiegu i położenia względem mięśni zwieraczy. Właśnie w tym celu wykorzystywane może być USG przezodbytnicze lub endoanalne.

Badanie pozwala zobrazować struktury znajdujące się wokół kanału odbytu, co jest szczególnie istotne przed planowaniem dalszego postępowania. Może również pomóc w wykrywaniu towarzyszących zmian zapalnych lub zbiorników płynowych.

Kolonoskopia może natomiast zostać zalecona dodatkowo, jeśli lekarz podejrzewa chorobę obejmującą jelito lub chce wyjaśnić możliwą przyczynę powstawania zmian okołoodbytniczych. Oznacza to, że w określonych sytuacjach oba badania mogą się uzupełniać.

Ropień odbytu – które badanie może być bardziej przydatne?

Przy nawracających ropniach okolicy odbytu istotne może być nie tylko potwierdzenie obecności zmiany, ale także ustalenie, czy istnieje przetoka oraz jak przebiega względem okolicznych struktur.

USG przezodbytnicze może uwidocznić wybrane zbiorniki płynowe, zmiany zapalne oraz ich relację do zwieraczy. Z tego powodu badanie może być elementem diagnostyki przed wyborem dalszego leczenia.

Kolonoskopia nie daje takiego samego obrazu tkanek otaczających kanał odbytu, ale może mieć zastosowanie, jeśli istnieją dodatkowe wskazania do oceny jelita grubego.

Krwawienie z odbytu – USG czy kolonoskopia?

Krwawienie z odbytu może mieć wiele przyczyn, dlatego nie istnieje jedno badanie odpowiednie dla każdego pacjenta. Lekarz bierze pod uwagę m.in. wiek, charakter i czas trwania objawów, inne dolegliwości oraz dotychczasową historię chorób.

Jeśli konieczna jest ocena wnętrza jelita grubego, lekarz może zalecić kolonoskopię. W przypadku podejrzenia problemu dotyczącego struktur kanału odbytu lub tkanek okołoodbytniczych zastosowanie może mieć natomiast diagnostyka proktologiczna, w tym USG przezodbytnicze.

Nawracającego lub niewyjaśnionego krwawienia nie warto samodzielnie przypisywać hemoroidom. Przyczynę powinien ustalić lekarz.

Jak przygotować się do USG przezodbytniczego i kolonoskopii?

Przygotowanie jest kolejną istotną różnicą między tymi badaniami.

Kolonoskopia wymaga dokładnego oczyszczenia jelita grubego. Pacjent otrzymuje szczegółową instrukcję dotyczącą diety oraz przyjęcia preparatu przeczyszczającego. Prawidłowe przygotowanie ma duże znaczenie, ponieważ pozostałości treści jelitowej mogą utrudniać dokładne obejrzenie błony śluzowej.

W przypadku USG przezodbytniczego sposób przygotowania zależy od celu badania i zaleceń placówki lub lekarza. Nie powinno się więc automatycznie stosować schematu przygotowania do kolonoskopii. Pacjent powinien postępować według instrukcji otrzymanych podczas umawiania wizyty.

Na USG warto zabrać wcześniejsze wyniki badań, opisy rezonansu magnetycznego, kolonoskopii, konsultacji proktologicznych oraz dokumentację wcześniejszych zabiegów, jeśli były wykonywane.

Jak przebiega USG przezodbytnicze?

Podczas badania pacjent przyjmuje pozycję umożliwiającą lekarzowi bezpieczne wykonanie USG. Specjalna głowica ultrasonograficzna zostaje delikatnie wprowadzona przez odbyt, a lekarz na bieżąco obserwuje obraz tkanek na monitorze.

Badanie wykonywane w BoraClinic trwa zwykle około 15–30 minut. Może powodować dyskomfort, jednak w przypadku wystąpienia bólu należy od razu powiedzieć o nim lekarzowi.

USG wykorzystuje fale ultradźwiękowe i nie wiąże się z ekspozycją na promieniowanie rentgenowskie.

Jak przebiega kolonoskopia?

W kolonoskopii przez odbyt wprowadzany jest cienki, elastyczny endoskop. Lekarz stopniowo przesuwa urządzenie przez odbytnicę i jelito grube, obserwując obraz z kamery na monitorze.

W zależności od warunków wykonywania badania stosowane mogą być leki uspokajające, przeciwbólowe lub znieczulenie. Jeśli podczas kolonoskopii lekarz zauważy podejrzaną zmianę, może pobrać jej fragment do dalszej oceny. W wielu przypadkach możliwe jest również usunięcie polipa podczas tej samej procedury.

Czy można potrzebować zarówno USG przezodbytniczego, jak i kolonoskopii?

Tak. Zalecenie obu badań nie oznacza, że jedno z nich było niepotrzebne. Dostarczają one po prostu innych informacji o tej samej okolicy organizmu.

Kolonoskopia pozwala dokładnie obejrzeć wnętrze jelita grubego, natomiast USG przezodbytnicze umożliwia ocenę określonych struktur ściany kanału odbytu i otaczających tkanek. Przykładowo pacjent z chorobą jelita i jednocześnie przetoką okołoodbytniczą może wymagać kilku metod diagnostycznych.

Dlatego wybór pomiędzy USG przezodbytniczym a kolonoskopią nie powinien sprowadzać się do pytania, które badanie jest „dokładniejsze”. Dokładniejsze jest to badanie, które odpowiada na właściwe pytanie diagnostyczne. Jeśli problem dotyczy błony śluzowej i wnętrza jelita grubego, potrzebna może być kolonoskopia. Jeśli lekarz chce ocenić zwieracze, przebieg przetoki lub tkanki okołoodbytnicze, więcej informacji może dostarczyć USG przezodbytnicze.

Źródła

• National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), „Colonoscopy”:
  https://www.niddk.nih.gov/health-information/diagnostic-tests/colonoscopy
  
• Chelsea and Westminster Hospital NHS Foundation Trust, „Endoanal ultrasound”:
  https://www.chelwest.nhs.uk/your-visit/patient-leaflets/imaging/endoanal-ultrasound
  
• Gloucestershire Hospitals NHS Foundation Trust, „Endoanal ultrasound scan”:
  https://www.gloshospitals.nhs.uk/your-visit/patient-information-leaflets/endoanal-ultrasound-scan/